Chương 2 – Người đàn ông ở cánh cửa số hai mươi bảy và người anh hùng có chùm chìa khóa kẽ kẹt

Anh đứng trước ngôi nhà và nhìn chằm chằm vào chùm chìa khóa như thể đang đợi chúng đưa ra câu trả lời.

Tuy nhiên, chìa khóa nào có đáp lại. Về khoản này, chìa khóa trung thực hơn hầu hết con người lẫn máy móc. Chúng làm những việc phải làm, miễn là không bị kẹt, và nếu có kẹt thì cũng chẳng phải chuyện cá nhân gì. Cửa không bao giờ thù hằn con người. Chúng chỉ già cỗi, lệch lạc và từng qua tay nhiều người hơn bất kỳ cuốn tiểu thuyết nào.

Ngôi nhà ở Praha 3 đúng chuẩn một ngôi nhà cần có để nhắc nhở con người ta rằng sự trở về không phải là một chiến thắng, mà chỉ là một thủ tục hành chính. Lớp vữa chỉ bám trụ ở những chỗ có lẽ đã hiểu ra rằng việc sụp đổ sẽ là một công sức thừa thãi. Cánh cửa nặng nề, chi chít vết xước quanh ổ khóa, còn chỗ tay nắm thì có một khoảng bán nguyệt sáng bóng và nhờ nhờ mỡ, thứ hình thành qua bao năm tháng chạm vào của những ngón tay, túi xách, tay áo, đồ mua sắm, sự bồn chồn và thời tiết.

Bên cạnh các nút bấm chuông là tên người.

Vài cái còn mới, in ấn cẩn thận, được nhét khéo léo sau lớp nhựa. Vài cái đã cũ, phai màu, với những con chữ giờ chẳng còn giống chữ nữa mà giống những dấu vết của con người hơn. Có cái tên bị dán đè lên bằng băng keo trong. Có cái mất hút hoàn hảo, chỉ để lại trên nút chuông một ô chữ nhật nhạt màu hơn, giống như khi người ta lột bỏ một lớp vai diễn mà bên dưới chẳng có gì được chuẩn bị sẵn.

Con trai tôi chẳng thèm nhìn mấy nút chuông ấy.

Anh nhìn vào chùm chìa khóa.

Trên khoen của anh có nhiều chìa hơn mức cần thiết. Đó cũng là một đặc tính gia đình. Người ta mang theo chìa khóa của những thứ từ lâu đã không còn mở nữa, bởi vì nhỡ đâu. Của tầng hầm, nơi không ai lui tới. Của chiếc hộp thư cũ đã được thay thế từ lâu. Của chiếc ổ khóa có lẽ không còn tồn tại nữa, nhưng chiếc chìa khóa thì vẫn còn, và vì thế người ta có cảm giác rằng vứt đi thì thật bất kính.

Phải đến lần thứ ba anh mới tìm thấy chìa khóa cửa chính.

Điều đó không bao giờ xảy ra với các anh hùng.

Ít ra là không phải những nhân vật hoạt hình. Họ có áo choàng, tín hiệu trên bầu trời, hang động, căn cứ, phương tiện, đôi khi còn có cả quản gia. Con trai tôi có một chùm chìa khóa, trong số đó có hai chiếc giống nhau, một chiếc cong một cách đáng ngờ và một chiếc chẳng để làm gì cả, nhưng khi sờ vào thì tỏ ra rất quan trọng.

Anh đút chìa khóa vào ổ.

Không vào.

Anh thử lại lần nữa.

Vẫn chưa vào được.

Lần thử thứ ba khả quan hơn, nếu chúng ta coi sự thành công là trạng thái mà kim loại bị kẹt, người ta phải nhích chiếc chìa khóa lên một chút, rồi xuống dưới, rồi kéo về phía mình, sau đó không được hoảng sợ khi ổ khóa kêu cạch một tiếng lớn như thể nó vừa quyết định vận mệnh của cả một triều đại.

Cánh cửa bật mở.

Không hề tự nguyện. Ngôi nhà ở Praha 3 chẳng làm gì một cách tự nguyện cả. Ngôi nhà chỉ cho phép mọi thứ sau khi đã cân nhắc. Giống như một bà cô lớn tuổi, dù sẽ mở cửa cho bạn, nhưng chỉ sau khi nhìn qua mắt mèo để xác định chắc chắn đó là bạn và phía sau bạn không đứng bất cứ ai có thể muốn mượn máy khoan.

Anh bước vào trong.

Hành lang đón nhận anh bằng mùi của một ngôi nhà cổ. Hợp chất của độ ẩm, bụi bặm, tầng hầm, mùi nước tẩy Javel từ lâu đã lau chùi, những đóa hoa quá lứa từ căn hộ nào đó và thứ gì đó bằng kim loại mà người ta không thể gọi tên chính xác, nhưng biết chắc rằng nó thuộc về nơi đó. Những ngôi nhà cũ có mùi giống như những gia đình lâu đời. Ai cũng khẳng định mình không cảm thấy, nhưng khách đến thăm sẽ nhận ra ngay lập tức.

Ánh đèn bật lên với độ trễ.

Không hề kịch tính. Rất thực tế. Kiểu như muốn nói: vâng, vâng, tôi đang ra đây, con người ta không thể làm mọi thứ ngay lập tức được. Trên trần nhà, bóng đèn bừng lên sắc vàng, yếu ớt và kiên cường, có lẽ là bốn mươi oát, nếu không muốn nói là ít hơn. Thế giới ngày nay biết cách tạo ra hình ảnh con người chỉ trong vài giây, viết một bức thư tình thay cho kẻ sợ hãi chính giọng nói của mình, và lên kế hoạch cho một kỳ nghỉ trên hành tinh mà bạn vốn dĩ chẳng có tiền để đi. Thế nhưng ngoài hành lang vẫn sáng lên một bóng đèn trông cứ như thể nếu có thể, nó sẽ xin nghỉ hưu non vì mất sức lao động.

Con trai tôi đứng trong ánh sáng đó.

Vẫn chưa mặc đồ latex.

Điều đó tôi cho là quan trọng.

Lúc nãy anh ấy vẫn ăn mặc bình thường, trong chừng mực mà từ bình thường có thể dùng cho một người có một chiếc hộp ghi chữ LA-TEX-HOMME ở căn phòng phía sau và rõ ràng là chuẩn bị quay lại với nó. Anh mặc áo khoác, mang giày, xách túi, vẻ mỏi mệt trĩu trên đôi vai và mang nét mặt của một kẻ vừa về đến nhà nhưng không chắc rằng nhà là một chốn chốn nương thân hay chỉ là một địa chỉ.

Phía sau cánh cửa đâu đó trên lầu vang lên tiếng ổ khóa lách cách.

Rồi lại im lặng.

Rồi một tiếng sột soạt rất khẽ.

Mắt thần gắn trên cửa.

Dĩ nhiên rồi.

Mắt thần là con mắt của ngôi nhà, nhưng lại hèn nhát. Nó chỉ nhìn từ một phía mà còn làm ra vẻ đó là một yếu tố an ninh. Trong một tòa nhà nơi mọi người sống lâu năm, bạn không cần camera. Bạn có mắt thần, rèm cửa, những cánh cửa hé mở, những người hàng xóm đi đổ rác và những người đàn ông dắt chó đi dạo sáu lần một ngày, bởi vì con chó là cái cớ hoàn hảo để giám sát xã hội.

Con trai tôi ngẩng đầu lên.

Không nhiều lắm. Chỉ đủ để cho thấy nó đã biết.

Và anh lại cúi đầu xuống.

Đó là một sự khôn ngoan. Không thể tranh cãi với ống nhòm ngó cửa. Ống nhòm ngó cửa không có lập luận, nó chỉ có tầm nhìn.

Anh bước về phía cầu thang.

Có thang máy ở đó, nhưng thang máy trong một ngôi nhà cũ là thứ mà người ta chỉ dùng khi sẵn sàng chấp nhận khả năng sẽ phải dành một khoảng thời gian cuộc đời mình kẹt giữa các tầng lầu. Con trai tôi đi bộ. Không phải vì nó là anh hùng. Mà vì đôi khi quyết định đi cầu thang bộ chỉ là biểu hiện của sự mất lòng tin vào công nghệ bên trong có lót vải sơn, cửa bằng kim loại và chiếc gương được đặt sao cho trong suốt chuyến đi, người ta hiểu ra rằng trông mình tệ hơn mình vẫn tưởng.

Cầu thang kêu có cót két.

Ngôi nhà nào cũng có một bậc thang đủ sức phản chủ cả kẻ trộm. Ở đây có tới vài bậc như thế. Chúng kêu cót két ở những tông giọng khác nhau, như thể đang truyền tin cho nhau rằng: hắn đang đến. Hắn đang đi lên kìa. Đang xách túi. Trông có vẻ mệt mỏi. Đúng vậy, chính là hắn.

Người anh hùng có chùm chìa khóa kêu cót két.

Người anh hùng có những bậc thang kêu cót két.

Người hùng, kẻ mà vào năm 2026 có lẽ đã có thể sở hữu một chiếc khóa điện tử, vòng tay thông minh, hệ thống nhận diện khuôn mặt và cánh cửa tự động mở theo hiệu lệnh, nếu như anh không sống trong một ngôi nhà mà chiếc khóa thông minh có lẽ sẽ hờn dỗi ngay sau mùa đông đầu tiên và nơi mà hệ thống nhận diện khuôn mặt dù sao đi nữa cũng sẽ chào thua bà hàng xóm đối diện, người nhận ra bất kỳ ai còn nhanh hơn cả thuật toán.

Anh bước đến trước cửa căn hộ.

Số hai mươi bảy.

Ở đây anh dừng lại.

Không lâu đâu. Chỉ trong khoảng thời gian mà một người cần đến khi biết rằng đằng sau cánh cửa ấy không chỉ là một căn hộ. Nơi đó có tất cả những gì từng bị trì hoãn. Đồ đạc trên bàn. Tờ hóa đơn. Cái cốc. Sự tĩnh lặng. Căn phòng phía sau. Chiếc hộp. Lớp bụi. Cái tên cũ. Và thứ gì đó đã chờ đợi lâu đến mức thôi không còn chờ theo cách của đồ vật nữa, mà bắt đầu chờ theo cách của một lời buộc tội.

Anh rút chiếc chìa khóa chuẩn xác.

Ngay từ lần này.

Điểm này tôi phải công nhận ở anh.

Cậu mở khóa.

Cửa căn hộ mở ra trong bóng tối.

Và con trai tôi bước vào nhà như một người vừa từ ngoài đường trở về.

Không phải như một huyền thoại.

Vẫn chưa.

Huyền thoại thì trước tiên phải cởi giày đã.