Có lẽ chúng ta đã đáp đền lòng tốt của họ

Để trở lại với những mối tình đầu – tôi không thể bỏ qua mối tình thầm kín đầu tiên của mình. Một tình yêu chưa từng vươn xa hơn chiếc ban công, nơi tôi ngắm nhìn những ngọn bạch dương sau lần mây mưa đầu đời vụng về. Đó là câu chuyện về Người Trăng và Người Mặt Trời – đó là câu chuyện từ thời điểm mà tôi vẫn còn giấu giếm chính mình – rằng mọi chuyện với tôi ra sao – và thế là câu chuyện này […]

TRỜI ĐANG CHẠNG VẠNG TRÊN MOUEN MORT
(LỜI KẾT – HOÀNG HÔN)

Cũng như chiếc lọng rực rỡ xuất hiện trên đỉnh Moulin Mort,
Hắn cũng ra đi như thế. Và bóng tối lại ngập tràn khắp Darre.
Biết bao điều đọng lại trong tâm trí tôi, chẳng gì ngoài những nỗi sợ hãi
Những mảnh vụn, và ai biết được còn điều gì được viết trong những vần thơ?

Có lẽ chỉ là những thiếu nữ ở Moulin Mort đang khóc úp mặt vào tay,
Và những cánh buồm trên hồ chứa nước đã ngừng căng từ lâu.
Chỉ bấy nhiêu hằn sâu trong ký ức của những hầm mộ Prosek,
Hãy để điều đó cũng là bằng chứng, và cho những kẻ lạc lối một sợi dây.

Vậy nên hãy tha thứ cho Mặt Trời nghịch ngợm ấy,
Bởi vì chính ta, vị Nguyệt Ca giả, vẫn yêu ngài ấy.
Cứ để vậy đi, ngài đã rời đi như thế. Ngài sẽ lại quay về, tình cảm của ta
Sẽ dẫn lối ngài trong bóng tối và một ngày mới sẽ bừng nở trong chúng ta!

Ngày 29 tháng 1 năm 2002, 00:05, Písek – Ngôi nhà kinh hoàng

Khi đọc lại những dòng này hôm nay, tôi mỉm cười trước khát vọng hướng tới chủ nghĩa trí thức của mình (tôi chưa bao giờ là một trí thức và những trang viết của tôi luôn chứng minh điều đó, dù tôi đã cố gắng che giấu sự thật ấy biết nhường nào). Có lẽ điều đó bắt nguồn từ việc tôi đã trải qua tuổi thơ ở Volavec gần Turnov, nơi tôi ăn anh đào trong vườn, tước ngô, bứt lá nho, chặt củ cải đường, dọn phân chuồng (ôi cái phân chuồng ấy cứ quay về mãi trong ký ức), trút rơm ra khỏi giày "vào trong chuồng lợn".

Người ta nói rằng tuổi thơ nhào nặn nên con người – tuổi thơ đã nhào nặn tôi thành một kẻ ngày càng lười biếng trước cuộc sống. Tôi không nhớ có lúc nào ở nhà bà và ông ở Volavec mà không phải làm gì – lúc nào cũng có việc để làm – mùa hè thì cắt cỏ, phơi cỏ khô – từ nhà cho đến Křídlo, chở về, dùng máy thổi đưa lên gác mái rồi sau đó lại đi làm cỏ khô ở Tatobity – trong mắt một đứa trẻ thì đó là việc cắt một khoảng đồng cỏ vô tận. Bà luôn chuẩn bị trà trong một chiếc bình giữ nhiệt bằng nhôm, tôi vẫn nhớ cái ren xoắn bằng nút bần ấy, chỗ nào cũng ngả đen vì trà kể cả cái vòi.

Tôi cũng nhớ những chiếc bánh ngọt mà bà nướng – có rắc vụn bánh. Và ngoài ra bà còn kịp nấu nướng – tôi hoàn toàn không biết bà làm điều đó lúc nào – nhưng ra đồng cỏ khô, đi đào khoai, bóc ngô, làm củ cải đường – lúc nào bà cũng có mặt ở đó – và còn mang cả bữa phụ nữa – có lẽ mẹ đã giúp bà rất nhiều – và thế đấy – vào những dịp cuối tuần lao động, cả đại gia đình tụ họp đông đủ, các cô em họ, cậu em họ – và tất nhiên là cả tôi với anh trai nữa.

Và ông tôi đi lễ nhà thờ ở Tatobity mỗi Chủ nhật – và mãi đến khi lớn hơn, tôi mới hiểu được vị linh mục giảng đạo ở đó đã ảnh hưởng như thế nào đến những chuyện được đem ra bàn luận hay không được bàn luận trong gia đình. Vào thánh lễ Giáng sinh cuối cùng mà tôi đi cùng ông lúc đã trưởng thành – tôi mới ngộ ra tất cả.

Cả mẹ tôi cũng kể rằng bà không nhớ có bạn gái nào được đến thăm mình hay không – và nếu có, thì người bạn đó cũng phải cùng bà làm việc trên cánh đồng. Thậm chí khi tôi khoảng hai mươi lăm tuổi, được tình yêu ở Písek của tôi tháp tùng về Volavec (Lili đã đặt tên cho nhân vật trong cuốn sách PNVNY của tôi) – cô ấy cũng phải cùng tôi nhặt khoai tây ngoài đồng. Nhưng vào thời điểm đó, sức lực của ông bà đã cạn kiệt – và cánh đồng cũng không còn lớn nữa – đó giống như tiếng vang của những ngày tháng cũ hơn.

Ông bà đã làm việc suốt cả cuộc đời – và có lẽ họ chỉ đi nghỉ mát đúng một lần ở Cuba và đó là – một sự kiện lớn! Tôi không nhớ có khi nào sau đó họ lại đi đến đâu khác nữa.

Và thế là khi tôi quay những đoạn video mờ nhạt đầu tiên trên YouTube, tại các nhà tắm khoáng ở Budapest, bằng chiếc điện thoại cùi bắp – quá trình chữa bệnh từ suối khoáng – tôi đã nghĩ về ông bà mình, những người hầu như chẳng bao giờ rời khỏi Volavec để đi đâu cả.

Và tôi vẫn nhớ về họ ngay cả hôm nay – khi chẳng có ai đến nhà tôi nữa – còn hồi ấy họ đến mỗi tuần – và mang theo một chiếc thùng nhỏ đựng mấy thứ ngon lành – rau củ, khoai tây, những gì vườn nhà thu hoạch được.

Ông bà tôi đều đã qua đời. Một khoảng thời gian, độ khoảng nửa năm, tôi cùng với mẹ tôi đã chăm sóc cả ông và bà, cả hai đều nằm liệt giường. Có lẽ chúng tôi đã đền đáp được sự tử tế của họ – và sự chăm sóc mà họ đã dành cho chúng tôi.